Maakt een nieuw cameramodel echt verschil?

Maakt een nieuw cameramodel echt verschil?

En wat zijn de daadwerkelijke verschillen voor elk type fotograaf?

Tekst en foto’s: Rudy Wagenaar

1. Inleiding

Hoe charmant analoge fotografie ook blijft, in dit artikel wordt alleen de digitale camera behandeld, met name de systeemcamera. De focus ligt daarbij op fotografie.

Door mezelf verschillende vragen te stellen, ben ik uiteindelijk tot de conclusie gekomen om een recentere camera te kopen. De vragen die ik mezelf stelde, probeer ik in dit artikel voor de lezer te beantwoorden. Uit interesse houd ik de cameramarkt goed in de gaten. Ik ken mijn huidige camerabody (zowel de oude als de recentere) goed en weet welke functies deze heeft en welke ontbreken.

Wat is voor jou belangrijk om van tevoren over je volgende camera te weten? Welk type camera heb je nodig? Blijf je bij het merk dat je gewend bent, of wil je overstappen naar een ander merk? Zie je daadwerkelijk verschil wanneer je een nieuwere camera koopt als je al een camera bezit? En ligt de daadwerkelijke focus niet vooral op de fotograaf zelf?

1.1 Stukje vooraf

Vanaf het begin van het digitale tijdperk, toen digitale camera’s tussen 1994 en 2003 voor consumenten op de markt kwamen, gingen de ontwikkelingen in een rap tempo. We begonnen met 2 à 3 megapixel voor zowel compactcamera’s als DSLR’s (spiegelreflexcamera’s); tegenwoordig werk je met 10 tot zelfs 120 megapixel. De eerste full-frame camera voor consumenten werd in 2008 gelanceerd. Rond 2018 werden systeemcamera’s definitief de nieuwe standaard. Sindsdien zijn camera’s lichter, sneller en technisch verder verbeterd.

Voorbeeld uit eigen ervaring
Ik begon met een 3,2 megapixel compactcamera met 3x optische zoom. Uiteindelijk maakte ik de overstap naar APS-C-systeemcamera’s. Tijdens het vergelijken van foto’s tussen beide systemen kwam ik tot de conclusie dat de foto’s aanzienlijk groter en scherper waren.

Later maakte ik de overstap naar een full-frame systeemcamera. Op dit moment gebruik ik mijn tweede full-frame camera, waarbij de focus ligt op meer megapixels voor extra uitsnede (crop) mogelijkheden, een sneller autofocussysteem en Focus bracketing welke ontbrak op mijn oude full-frame camera. Voordat ik een upgrade deed, zaten daar meerdere cameraversies en jaren tussen. Met andere woorden: je hoeft niet direct het allerbeste te kopen.

1.2 Camera, lenzen en budget

Stel jezelf de vraag: wat fotografeer ik eigenlijk het liefst? Op basis daarvan kun je verdere keuzes maken. Wat is je budget? Is een tweedehands optie iets voor mij? Een camera koop je vaak voor drie tot acht jaar; lenzen gebruik je meestal nog veel langer. Een betere lens kan zorgen voor meer scherpte, mooiere scherptediepte, betere prestaties bij weinig licht, waardoor je meer (creatieve) mogelijkheden krijgt.

1.3 Gewicht van de camera

Er zijn genoeg mensen die heel content zijn met hun oudere DSLR-camera en (nog) niet willen overstappen naar een systeemcamera, ondanks dat een systeemcamera lichter kan zijn. Ook zijn er fotografen met een full-frame systeemcamera die daarnaast een extra lichtgewicht set gebruiken, bijvoorbeeld een APS-C-camera of een extra full-frame body, voor tijdens het hiken in de bergen of een dag architectuurfotografie. Je wilt dan zo min mogelijk meenemen. Een grote tas meesjouwen voel je op een gegeven moment toch, en dat wil je beperken.

Ook lenzen worden steeds lichter. Er komt regelmatig een opvolger van een bestaande lens die net wat compacter en lichter is, terwijl de prestaties gelijk blijven of zelfs beter worden. Dat komt door betere kunststoffen, speciale glassoorten en slimmere computerchips. Lenzen met een maximaal diafragma van f/4 zijn doorgaans ook lichter dan lenzen met een maximaal diafragma van f/2.8. Ook dat kan een overweging zijn.

1.4 Tweedehands

Op de tweedehandsmarkt zie je dat, wanneer een nieuw model uitkomt, oudere modellen vaker te koop worden aangeboden. Meestal wordt ook het aantal clicks (het aantal gemaakte foto’s) vermeld. Bij ongeveer 20.000 clicks is een camera bij wijze van spreken nog maar net warmgedraaid. Hoe meer clicks, hoe minder de camera waard wordt, omdat de slijtage toeneemt.

1.5 Ander merk

Wanneer je overstapt naar een ander merk, moet je meestal niet alleen een nieuwe camera kopen, maar ook nieuwe objectieven en accessoires, zoals accu’s, een oplader, batterijen of misschien wel filters. Als je jarenlang aan je huidige merk gewend bent, kan het even duren voordat je volledig gewend bent aan een camera van een ander merk.

1.6 Maakt een nieuwe camera betere foto’s?

Een nieuwe camera maakt niet automatisch betere foto’s. Voor veel fotografen zit de grootste winst in gebruiksgemak: sneller scherpstellen, betere beeldstabilisatie, een duidelijkere zoeker en betrouwbaardere resultaten onder moeilijke omstandigheden. Een ervaren fotograaf met een camera van vijf of acht jaar oud maakt vaak sterkere beelden dan een beginner met het nieuwste topmodel. Tegelijkertijd kan moderne techniek ervoor zorgen dat je minder momenten mist en efficiënter werkt. De belangrijkste vraag is: “welke camera helpt mij om het soort foto’s te maken dat ik het liefst maak?”

1.7 Professioneel of hobbymatig

Professionele fotografen kiezen vaker voor nieuwe cameramodellen om hun werk zo efficiënt mogelijk uit te voeren. Zodra nieuwe techniek daarbij helpt, is de investering het vaak waard. Professionele sportfotografen zoeken bijvoorbeeld een camerabody zonder concessies. Denk aan een camera waarbij snel bewegende onderwerpen, zoals een gegooide bal of een voorbijrazende trein, niet vervormen door rolling shutter. De duurdere high-end modellen hebben hier veel minder of zelfs helemaal geen last van.

2.0 Technische snufjes

Bij ieder nieuw model camera, ongeacht welk merk, krijg je nieuwe snufjes voorgeschoteld. Een sneller autofocussysteem, meer AI-mogelijkheden voor het herkennen van beelden, een betere stabilisatie van de camera, scherpte sneller verleggen d.m.v. Focus bracketing, een betere sensor en meer efficiëntie als het gaat om batterij- en ISO-prestaties.

2.1 Sensoren

Een grotere sensor geeft vaak voordelen, zoals betere prestaties bij weinig licht, meer mogelijkheden voor een kleinere scherptediepte en vaak meer speelruimte bij het corrigeren van schaduwen en hooglichten. Een kleinere sensor kan daarentegen voordelen bieden: camera’s en lenzen zijn vaak compacter, lichter en betaalbaarder.

Verschillende formaten sensoren – hoe groter de sensor, des te meer licht geregistreerd kan worden

2.2 Pre capture

Als koploper noemen we de systeemcamera. Deze is ondertussen sneller geworden ten opzichte van bijvoorbeeld de spiegelreflexcamera (dit zegt nog niks over de kwaliteit van het uiteindelijke resultaat). Tegenwoordig hebben de nieuwste lijn systeemcamera’s pre capture (of pre-release capture). Zodra je de ontspanknop half indrukt, maakt de camera alvast foto’s en slaat deze op in de buffer. Voor wildlife-, sport- en straatfotografie kan dit goed van pas komen. Je kunt deze optie, indien gewenst, ook uitzetten.

Wanneer je de knop volledig indrukt, slaat de camera naast de foto die je gemaakt hebt ook de beelden van enkele seconden daarvoor op. Dit kun je per cameramerk instellen. Het ene merk slaat pre capture-bestanden op als JPG, terwijl het andere de pre capture-beelden als RAW opslaat. Vermoedelijk wordt RAW ook standaard bij de nieuwste lijn systeemcamera’s; je wilt tenslotte de maximale controle houden over je bestanden.

Focus instellen

2.3 Autofocus en continu fotograferen

Met wel 30 tot 120 beelden per seconde kun je continu fotograferen zonder dat het beeld een black-out krijgt. Je blijft soepel beeld houden, terwijl de camera zijn focus behoudt. Je mist nooit meer een moment. Doordat geheugenkaarten steeds sneller worden (in deze tijd helaas duurder) en de camera meer capaciteit (snellere chips) krijgt, is het mogelijk deze snelheid langer vast te houden. Ben je sportfotograaf, dan wil je dat zeker overwegen. Schiet je voornamelijk portretten, landschappen en straatfoto’s, dan kun je jezelf afvragen of je die snelheid en duurdere opslagkaartjes (en meer megapixels) echt nodig hebt.

Er zit verschil in snelheid wanneer je elektronisch of met de mechanische sluiter fotografeert. Elektronisch geeft meer snelheid. Er zijn body’s die nu al alleen elektronisch fotograferen. Door de technieken die in de (stacked) sensor worden toegepast, heb je een razendsnelle camera en kun je meer dan 500.000 foto’s elektronisch maken, terwijl de camera nauwelijks slijtage vertoont.

3.0 Ieder merk zijn eigen lijn

Ieder merk heeft zijn eigen lijn camera’s en lensaanbod. Van een klein budget naar premium en high-end. Voorgaande modellen worden doorgaans goedkoper bij de introductie van nieuwe modellen en gaan nog jaren mee. Je hebt niet de nieuwste snufjes, maar nog steeds een goede, krachtige camera. Nieuwe midrange camera’s krijgen vaak de techniek die al eerder in een high-endcamera zat. Zo volgen ze elkaar op.

3.1 Voor elk profiel een camera

In principe kun je met iedere camera ieder profiel fotograferen, al geeft een bepaald type camera net wat meer voordeel voor het doel waarvoor je een camera aanschaft. Om een paar voorbeelden te noemen:

Nachtfotografie
Voor nachtfotografie biedt een full-framecamera vaak voordelen door de grotere sensor. Een extreem hoog aantal megapixels is daarbij niet altijd nodig; veel nacht- en reportagefotografen geven de voorkeur aan een goede balans tussen resolutie en prestaties bij hoge ISO.

Landschap-, straat-, portret- en reportagefotografie
Voor detailfoto’s en de mogelijkheid tot het uitsnijden van een foto geven meer megapixels meer detail en waarde. Je hebt niet de snelste camera nodig om dit vast te leggen. Het liefst wil je wel een groter sensorformaat om het detail in schaduwen en hooglichten te bewaren.

Sportfotografie
Wil je het liefst een snelle camera voor sport, dan wil je een camera die snel kan uitlezen en foto’s kan wegschrijven. Snelle opslagkaartjes, zoals een CFexpress-kaart, zijn een goede investering om de maximale snelheid uit je camera te halen.

Video
Wil je een camera voor video, dan heb je veel opties. Om jezelf te filmen kan een uitklapbaar scherm met draaias heel handig zijn. Ben je een wat gevorderde videograaf, dan wil je kijken naar de kleurdiepte, snelheid, resolutie, slowmotionopties, framerate-opties en een goed focussysteem. Deze opties worden bij ieder nieuw model weer geüpdatet. Er zijn cinemamodellen, die vooral voor video geschikt zijn.

4.0 Wanneer een nieuw model minder uitmaakt

Upgraden is niet noodzakelijk. Bijvoorbeeld; wanneer je huidige camera al snel en betrouwbaar scherpstelt en je weinig momenten mist door de snelheid van de camera.

Wil je foto’s afdrukken groter dan A3-formaat, dan kunnen meer megapixels helpen. Een hoog aantal megapixels kan handig zijn, zeker voor cropmogelijkheden.

Investeer je nog weinig in lenzen? Dan kun je eventueel daar eens naar kijken; daar zit vaak meer kwaliteitswinst in ten opzichte van de nieuwste body. Zolang je camera je niet belemmert, kun je je eigen camera prima behouden. Tegenwoordig doet computersoftware veel; ruis onderdrukken en middels AI de resolutie van de foto verhogen.

In de nabewerking valt ook veel verbetering te behalen wanneer je in RAW fotografeert; een RAW-foto oogt vaak vlak en flets. Verbeteringen, zoals de witbalans, kleur, kleurstijl, verzadiging, kleurcontrast, contrast en verscherping, helpen je foto’s naar een hoger niveau te tillen.

4.1 Wat ga je naderhand met de foto’s doen?

Bekijk je ze op de computer en druk je ze via een (online) dienst af, in de vorm van een fotoafdruk of een fotoboek? Heb je dan echt die hoeveelheid megapixels nodig? Wil je met een eigen fotoprinter in de hoogste kwaliteit afdrukken, of wil je uiteindelijk je foto’s verkopen, wil je de meeste details? Dan is een groter aantal megapixels iets om over na te denken, afhankelijk van je wensen en de grootte van een afdruk. Dit kun je ook meenemen in je overweging.

4.2 Tot slot

De beste camera is niet per se de nieuwste, maar de camera die past bij jouw fotografie en die je graag meeneemt. Herinneringen maken samen of alleen, ook naast en tijdens het fotograferen, geeft de meeste waarde. Een vertrouwde camera levert in de praktijk vaak meer goede foto’s op dan een zwaarder topmodel dat thuis blijft liggen. Voor veel hobbyfotografen is gebruiksgemak daarom belangrijker dan de laatste technische verbetering.

Wat ga jij doen met je huidige of volgende camera?