Tekst en foto’s: Ellen van den Doel
HDR-fotografie is een mooie techniek om foto’s te maken waarin zowel de lichte als de donkere delen goed zichtbaar zijn. HDR staat voor High Dynamic Range, wat betekent dat je een foto maakt met een groot bereik tussen licht en donker. In dit artikel lees je 11 tips voor HDR fotografie waarmee je direct aan de slag kunt.
In sommige situaties kan je camera dit niet in één foto vastleggen. Denk aan een landschap met een felle lucht en een donkere voorgrond, of een interieur waarbij je ook het buitenlicht door de ramen goed wilt laten zien. HDR-fotografie is dan de oplossing.
Ons oog heeft een veel groter dynamisch bereik dan een camera. Door HDR te gebruiken compenseren we het gebrek aan dynamisch bereik van een camera. Je gebruikt HDR dan ook wanneer je ziet dat de hoeveelheid licht informatie niet meer past (of bijna niet meer past) in 1 histogram.
Bij HDR-fotografie maak je meerdere foto’s met verschillende belichtingen. Dit wordt ook wel belichtingsbracketing genoemd. Deze foto’s voeg je later samen tot één beeld waarin alle details zichtbaar blijven.
De sluitertijd veranderd hierbij en de andere instellingen blijven gelijk. Je maakt 3, 5, of meer foto’s. In het geval van 3 maak je een:
- Normaal belichte foto
- Een donkere foto
- Een lichte foto
1. Gebruik de automatische belichtingsbracketing (AEB)
De meeste camera’s hebben een automatische belichtingsbracketing functie (AEB). Hiermee maakt de camera automatisch meerdere foto’s met verschillende belichtingen achter elkaar. Bekijk hiervoor de handleiding (of gebruik Google/ YouTube) van jouw camera waar deze functie zit.
Waarom?
Dit is sneller en voorkomt dat je tussendoor de camera beweegt. De foto’s sluiten daardoor perfect op elkaar aan.
Nadeel:
De camera gaat in deze functie bij de meeste camera’s niet over de 30 seconden heen. Wanneer dit wel nodig is voor de lichtere opname, dan moet je de verschillende opnames zelf maken in de M stand.
Canon
Nikon
Sony
Bij Sony vind je dit onder de transportfunctie in de camera.
2. Kies de juiste belichtingsstappen voor HDR
Bij belichtingsbracketing stel je in hoeveel verschil er tussen de foto’s zit, bijvoorbeeld 1, 2 of 3 stops. Wanneer je gemiddeld licht hebt is 1 stop vaak voldoende. In situaties met veel contrast kun je beter 2 stops gebruiken.
Waarom?
Als de stappen te klein zijn, haal je weinig extra detail uit je reeks. Als de stappen te groot zijn, kun je delen van het lichtbereik missen.
3. Maak een serie van 3, 5 of meer foto’s bij HDR-fotografie
Bij HDR-fotografie kun je kiezen om 3, 5 of soms zelfs meer foto’s met verschillende belichtingen te maken.
Waarom?
Met drie foto’s dek je vaak al het belangrijkste lichtbereik af. In situaties met extra veel contrast, zoals bij fel zonlicht of tegenlicht, kan het verstandig zijn om vijf of meer foto’s te maken. Op die manier zorg je ervoor dat zowel de details in de donkere als de lichte delen van de foto goed behouden blijven.
Zorg ervoor dat je goed controleert of je in de gemaakte foto’s uiteindelijk alle details gevangen hebt. Dus in de donkerste foto mogen geen overbelichte delen meer zitten, in de lichtste foto geen onderbelichte delen. De middelste foto is in principe op nul belicht op de belichtingsmeter.
4. Fotografeer in RAW voor de beste HDR-kwaliteit
Zorg dat je HDR-serie altijd in RAW-formaat fotografeert. RAW-bestanden bevatten veel meer informatie over licht en kleur dan JPEG. Daarom is het ook af te raden de “HDR functie” (niet te verwarren met de belichtingsbracketing AEB) te gebruiken. Deze werkt namelijk in JPG.
Waarom?
RAW-bestanden geven je meer mogelijkheden bij het samenvoegen en bewerken van HDR-foto’s, zonder dat de kwaliteit achteruit gaat.
5. Gebruik een statief voor scherpe HDR-foto’s
Als je HDR-foto’s maakt, is het belangrijk dat de camera tijdens de serie foto’s volledig stil blijft staan. Een statief is hierbij onmisbaar.
Waarom?
Als de camera beweegt tussen de foto’s, wordt het moeilijk om de beelden netjes samen te voegen. Dit kan leiden tot onscherpte of storende vlekken in de HDR-foto. Maar als je handvast bent, geen statief bij je hebt en er geen langzame sluitertijden nodig zijn, dan kun je het wel uit de hand proberen.
6. Let op bewegende objecten in HDR-foto’s
Probeer te vermijden dat mensen, bladeren of voertuigen bewegen tijdens het maken van de HDR-reeks.
Waarom?
Als objecten bewegen, staan ze op elke foto op een andere plek. Dit kan bij het samenvoegen zorgen voor dubbele randen of wazige plekken. Bij bewegend water kan het een perfecte oplossing zijn om te werken met een grijsverloopfilter waarbij je de lucht meer in balans brengt met de voorgrond.
7. Gebruik handmatige scherpstelling bij HDR-fotografie
Stel je camera handmatig scherp voordat je de serie foto’s maakt.
Waarom?
Bij autofocus kan de camera tussen de opnames opnieuw scherpstellen, wat kleine verschillen en onscherpte in de uiteindelijke HDR-foto kan veroorzaken. Het gebruiken van back button focus is hierbij ook een perfecte oplossing.
8. Gebruik goede HDR-software voor het samenvoegen
Goede HDR-software helpt om de foto’s netjes samen te voegen. Geschikte programma’s zijn bijvoorbeeld Lightroom, Photoshop, Aurora HDR, Luminar Neo en Photomatix.
Waarom?
Door de verschillende belichtingen samen te voegen creëer je een nieuw RAW bestand met een groter dynamisch bereik. Deze software kan foto’s automatisch uitlijnen en helpt om kleurverschillen en storende vlekken te corrigeren.
9. Zorg voor een natuurlijke HDR-foto
Probeer tijdens het bewerken van HDR-foto’s altijd te streven naar een natuurlijk resultaat. Vermijd overdreven kleuren, harde randen en extreem hoge contrasten.
Waarom?
Natuurlijk ogende HDR-foto’s blijven langer aantrekkelijk en worden meestal als professioneler ervaren.
10. Pas lokale bewerkingen toe voor meer controle
Gebruik in HDR-software lokale aanpassingen, zoals het aanpassingspenseel of radiaalfilter, om bepaalde delen van je foto apart te bewerken.
Waarom?
Zo kun je bijvoorbeeld de lucht iets donkerder maken zonder dat de voorgrond te donker wordt. Dit geeft je meer controle over de balans in je HDR-foto.
11. Let op halo’s in HDR-foto’s
Halo’s zijn lichte randen die soms zichtbaar worden rond gebouwen, bomen of andere harde lijnen in een HDR-foto. Dit komt niet door de HDR, maar doordat er te extreem bewerkt wordt.
Waarom?
Halo’s zien er vaak onnatuurlijk uit en kunnen afleiden. In HDR-software kun je dit verminderen door instellingen minder extreem te maken en subtieler te werken met contrast.
Wanneer gebruik je HDR-fotografie?
HDR-fotografie is vooral nuttig in situaties waarin het contrast tussen licht en donker groot is. Dit zijn bijvoorbeeld:
- Zonsopkomst en zonsondergang
- Landschapsfotografie met schaduwen en felle luchten
- Interieurfotografie waarbij je ook het buitenlicht wilt vastleggen
- Stadsfotografie met harde schaduwen en fel zonlicht
Wil je meer leren over HDR-fotografie?
Tijdens onze fotografie workshops landschapsfotografie en avondfotografie leer je stap voor stap hoe je HDR-foto’s maakt en bewerkt. Je krijgt persoonlijke uitleg, praktische tips en je gaat direct aan de slag met je eigen camera.
