Tekst en foto’s: Ellen van den Doel
Je komt als landschapsfotograaf wel eens in situaties die “te groot” zijn om vast te leggen. Je wilt er meer op krijgen dan in een foto. Denk aan voorbeelden als een skyline van een stad. Ik gebruik de techniek panorama best vaak. En niet alleen voor de bekende smalle stroken brede foto’s zoals je ze vaak ziet als panorama.Â
Gebruik jij wel eens panorama? Ik merk vaak bij cursisten dat deze techniek nog al eens vergeten wordt. Het gebruiken van panorama geeft je nieuwe mogelijkheden in je compositie. Lopen alle lijnen goed, hebben alle onderwerpen langs de rand voldoende ruimte? Dit soort zaken check ik continu. Dan komt het wel eens voor dat het niet “past”.Â
Wanneer gebruik je panorama?
Een regenboog is daar een mooi voorbeeld van. Die is vaak groter dan je kunt vastleggen met je lens. Of hij is er zo kort dat je geen seconde wilt verliezen met het verwisselen van lenzen. In het bovenstaande voorbeeld was zelfs 12 mm op full frame niet voldoende om de regenboog volledig te kunnen fotograferen. Het komt ook voor dat ik op het strand sta met prachtige structuren op het zand en een mooie lucht. Dan fotografeer ik vaak laag bij de grond om de structuren extra aandacht te geven. Het komt dan regelmatig voor dat mijn groothoek niet groot genoeg is. Panorama is in dit soort gevallen een ideale oplossing. Het kan natuurlijk ook zijn dat je geen groothoek hebt. Of je ziet iets in de verte waarop, maar dat komt niet mooi over in één foto. Een panorama met de zoomlens maken kan ook een prima optie zijn.Â
Hoe werkt het?
Bij het maken van een panorama is het belangrijk dat de instellingen gelijk blijven. Dus fotograferen op de M stand (ook de witbalans van de automaat af). Voor het goed samenvoegen is het noodzakelijk dat de foto’s identiek zijn. Het is ook aan te raden om de scherpstelling op handmatig te zetten zodat je zeker weet dat deze ook niet veranderd in de tussentijd. Aan te raden is om de foto’s te maken vanaf statief. Er zijn speciale panorama koppen waardoor de camera echt goed om zijn as draait, maar over het algemeen lukt het ook prima met een balhoofd. Je moet er dan wel op letten dat er geen verticale verplaatsing is van de camera.
Aan de slag
Zorg dat het statief goed waterpas staat. Een horizontaal panorama, dus een liggende foto, maak je het beste met de camera staand. Je krijgt dan niet zo’n smalle foto als resultaat, maar een wat normalere verhouding. Start de camera in de positie helemaal links of rechts van waar je de panorama wilt starten. Het is aan te raden wat ruimer te kaderen. Door het samenvoegen en vervorming kun je wat informatie verliezen aan de randen en hoeken. Na iedere foto draai je voorzichtig de camera in horizontale richting. Hierbij zorg je voor zo’n 75% overlapping van iedere volgende foto. Zo is er voldoende informatie voor het samenvoegen.Â
Je kunt deze techniek voor zowel horizontale als verticale panorama’s. Bij de laatste is je eindresultaat een staande foto. Hierbij neem je de benodigde foto’s met de camera liggend en werk je van onder naar boven (of andersom). Het samenvoegen van deze foto’s is ook gemakkelijk. Een programma als Adobe Lightroom heeft deze optie. Hierin selecteer je alle foto’s die nodig zijn voor de panorama. Klik op de rechter muisknop en kies, samenvoegen tot panorama. Dan opent een nieuw venster waarin je verschillende samenvoeg mogelijkheden kunt uitproberen om te zien welke verhouding het beste uitpakt. Lightroom pakt de foto’s vaak zo goed dat een panorama uit de hand maken ook nog best vaak lukt.Â
Panorama met de drone
Panorama gebruik ik ook heel vaak met de drone. Ik gebruik hierbij (DJI) niet de automatische panorama stand omdat ik vind dat deze de foto’s te ver uit elkaar maakt. Lightroom heeft dan soms moeite met samenvoegen of er is veel vervorming. Ik kantel zelf de camera een aantal graden. Het meeste maak ik verticale panorama’s met de drone. Zeker wanneer de lijnen in het landschap in verticale richting lopen. Doordat de camera niet kan kantelen (dat kon bij de DJI Mavic Pro 1 nog wel), is een horizontaal panorama wat lastiger. In dat geval maak ik meerdere horizontale rijen boven elkaar. Zeg maar grofweg een boter kaas en eieren veld. Dus 3 x 3 (of meer). Ook dit voegt Lightroom meestal prima samen (tenzij het beeld te weids is). Kijk hier goed naar het aantal graden kanteling op je scherm en onthoudt voor iedere kolom wat de stand van de camera was.Â
Technieken combineren
Wanneer je werkt met een grijsverloop filter en je maakt een verticaal panorama is het wel zaak dat je bij iedere verplaatsing van de stand van de camera ook het filter weer even goed zet. Fotografeer je in een tegenlicht situatie zonder filters dan gebruik mogelijk ook bracketing en voeg je deze foto’s samen tot een HDR. Dit kan ook gecombineerd worden met een panorama. Lightroom heeft zelfs de optie om dit allemaal in een keer te doen. Dan kies je samenvoegen tot HDR-panorama. Werkt dit niet, of werk je met een ander programma, voeg dan eerst alle afzonderlijke brackets samen tot een HDR en voeg daarna alle HDR’s samen tot een panorama. Combineren met focus stacking is ook mogelijk. Maak dan voor ieder gedeelte van de panorama de verschillende scherpstellingen. Voeg dan eerst alle scherpstellingen samen en maak er daarna een panorama van.Â
Je ziet, er zijn ontzettend veel creatieve mogelijkheden door de panorama techniek te gebruiken. En het is ook een mooie budget manier om toch groothoek beelden te maken terwijl je een groothoek lens nog niet in het bezit hebt. Ga je na het lezen van dit artikel vaker aan de slag met panorama’s? Wil je meer technieken leren om je landschapsfotografie naar een hoger level te brengen, volg dan de online cursus landschapsfotografie of een van de verschillende workshops landschapsfotografie die we organiseren (Zeeland, Zuid-Holland, Arnhem).Â
