Wanneer je beter geen foto kunt maken

Wanneer je beter geen foto kunt maken

Tekst en foto’s: Ellen van den Doel

Als je speciaal op pad gaat om te fotograferen, wil je meestal ook met foto’s thuiskomen. Je bent vroeg opgestaan, hebt een stuk gereden of bent tijdens een reis op een locatie waar je misschien niet snel terugkomt. Toch betekent dat niet automatisch dat je ook een goede foto moet maken.

Soms zijn de omstandigheden simpelweg niet geschikt. Het licht is vlak, de lucht doet weinig, het waait harder dan verwacht of een locatie werkt op dat moment gewoon niet. Natuurlijk kun je proberen je plannen aan te passen, maar soms is het ook prima om de camera in de tas te laten.

In het artikel De foto die je soms moet loslaten schreven we al over het loslaten van het beeld dat je vooraf in gedachten had. Wanneer de omstandigheden anders zijn dan verwacht (lees ook dit artikel eens over verwachtingen), kun je zoeken naar andere mogelijkheden. Misschien werkt een detail beter dan het grote landschap, kun je met een langere brandpuntsafstand storende delen buiten beeld houden of vind je een onderwerp dat je vooraf helemaal niet had gezien. Maar ook na zo’n rondje kijken kan de conclusie zijn dat er op dat moment gewoon geen foto in zit.

Niet forceren

Het risico van een geplande fotosessie is dat je het gevoel krijgt dat deze iets moet opleveren. Zeker als je moeite hebt gedaan om ergens te komen. Daardoor kun je ongemerkt gaan fotograferen omdat je er nu eenmaal bent, in plaats van omdat je daadwerkelijk een goede foto ziet.

Technisch kan zo’n foto prima in orde zijn. De belichting klopt, de scherpte zit goed en de compositie is netjes. Toch weet je soms tijdens het maken al dat het geen foto is waar je later iets mee gaat doen. Dan heeft het weinig zin om steeds opnieuw kleine variaties van hetzelfde beeld te maken in de hoop dat er uiteindelijk toch iets tussen zit. Het kan beter zijn om te stoppen met fotograferen en eerst weer goed om je heen te kijken. Daarmee voorkom je ook dat je vooral bezig bent met instellingen, statief en camera, terwijl je nauwelijks nog ziet wat er om je heen gebeurt.

Ik hield geen foto over aan deze fotosessie aan zee. Deze foto ga ik verder niet gebruiken, maar ik ben wel lekker aan zee geweest en in goed gezelschap.

Compositie oefenen

Geen foto maken betekent niet dat een bezoek aan een locatie verloren tijd is. Je kunt een plek ook gebruiken om te kijken welke composities mogelijk zijn. Loop eens zonder camera in je hand rond en let op lijnen, voorgrond, achtergrond en de verhouding tussen verschillende elementen in het landschap. Kijk ook waar het licht vandaan komt en hoe dat later op de dag of in een ander seizoen zou kunnen veranderen.

Je kunt daarbij heel bewust met compositie oefenen zonder daadwerkelijk een foto te maken. Bedenk vanaf welk standpunt een onderwerp het beste werkt, welke brandpuntsafstand je zou gebruiken en welke delen je buiten beeld wilt houden. Misschien ontdek je dat een locatie bij ochtendlicht interessanter is, dat mist hier veel zou toevoegen of dat je voor een bepaalde compositie eigenlijk een ander seizoen nodig hebt. Voor locaties waar je vaker kunt terugkomen is dat waardevolle informatie. Bij een volgend bezoek weet je beter waar je wilt staan en onder welke omstandigheden je daar wilt fotograferen. Ook tijdens een fotoreis kan dit nuttig zijn. Niet iedere locatie hoeft direct een serie foto’s op te leveren.

Compositie oefenen en anders kijken

Gewoon kijken

Fotografen kijken bijna automatisch naar mogelijke beelden. Dat is handig, maar het kan er ook voor zorgen dat je op een mooie plek vooral bezig bent met wat er op een geheugenkaart terechtkomt. Als de omstandigheden niet interessant genoeg zijn om te fotograferen, kun je er ook voor kiezen om gewoon verder te wandelen.

Misschien verandert het licht later alsnog of kom je verderop iets tegen dat wel interessant is. Gebeurt dat niet, dan heb je nog steeds een mooie plek gezien. Zeker op reis hoeft niet ieder uitzicht of iedere stop vastgelegd te worden. Soms is het prettiger om ergens gewoon even te kijken zonder meteen na te denken over instellingen of een camera uit de tas te halen. Een mooie plek is bovendien niet automatisch een goede foto. Dat verschil merk je vaak pas wanneer je wat langer rondkijkt.

Selecteren

Hetzelfde geldt wanneer je thuis je foto’s bekijkt. Tijdens het fotograferen maak je vaak beelden om iets uit te proberen. Je verandert je standpunt, gebruikt een andere brandpuntsafstand of probeert verschillende composities. Dat betekent niet dat al die foto’s uiteindelijk ook bewerkt of bewaard moeten worden.

Kijk bij het selecteren niet alleen of een foto technisch goed is, maar vooral of het beeld iets toevoegt. Is dit echt de beste compositie? Is het licht interessant genoeg? Zou je de foto ook bewaren wanneer je niet meer wist hoeveel moeite het kostte om hem te maken? Dat laatste kan lastig zijn. Als je vroeg bent opgestaan, ver hebt gelopen of lang op een plek hebt gewacht, wil je graag dat daar een goede foto tegenover staat. Maar de omstandigheden worden niet beter doordat je er meer moeite voor hebt gedaan. Soms zit de foto die je hoopte te maken er gewoon niet tussen.

Niet alles plaatsen

Ook op social media hoeft niet iedere fotosessie zichtbaar te worden. Na een reis of workshop heb je misschien veel foto’s gemaakt, maar dat betekent niet dat je ze allemaal hoeft te delen. Een serie wordt meestal sterker wanneer je alleen de beste beelden kiest.

Soms heb je na een ochtend fotograferen één foto die er echt uitspringt. Soms zijn het er meerdere. En soms zit er niets tussen dat je zelf goed genoeg vindt om te plaatsen. Dat is geen probleem. De foto’s die je laat zien bepalen uiteindelijk veel meer hoe anderen je fotografie zien dan het aantal keren dat je iets plaatst. Door kritischer te selecteren ga je vaak ook kritischer fotograferen. Je denkt eerder na over de vraag of een beeld echt iets toevoegt voordat je de ontspanknop indrukt. Daardoor maak je misschien minder foto’s, maar wordt het verschil tussen een registratie en een foto waar je echt tevreden over bent ook duidelijker.

Lekker wandelen en buiten zijn is ook fijn

Geen foto

Niet iedere situatie hoeft een foto op te leveren. Als het licht niet werkt, de compositie niet interessant genoeg is of je na verschillende pogingen nog steeds niets ziet waar je enthousiast van wordt, kun je de camera gewoon weer opbergen.

Gebruik dat moment dan ook om te genieten van waar je bent. Van het buiten zijn, het wandelen en de omgeving om je heen. Dat lukt misschien niet altijd meteen bewust, zeker als je met een bepaald beeld in je hoofd op pad bent gegaan. Maar probeer in ieder geval te waarderen waar je bent, ook als daar geen foto uit komt.

Als de foto de enige voldoening van zo’n moment is, voelt een mislukte fotosessie al snel als verloren tijd. Terwijl je misschien wel op een prachtige plek hebt gewandeld, iets nieuws hebt gezien of gewoon een paar uur buiten bent geweest. Dat leren waarderen vraagt soms wat oefening, maar het maakt fotograferen ook een stuk ontspannener.

De camera hoeft dus niet altijd het einddoel te zijn. Soms neem je een foto mee naar huis, soms een idee voor een volgende keer en soms gewoon een mooie wandeling. Dat is ook prima. Fotografie gaat uiteindelijk niet om hoeveel foto’s je maakt, maar om welke foto’s je besluit te maken en welke je uiteindelijk laat zien.