Zonsverduistering fotograferen in Nederland

Zonsverduistering fotograferen in Nederland

Tekst en foto’s: Ellen van den Doel

Op woensdag 12 augustus 2026 vindt een bijzondere astronomische gebeurtenis plaats. De maan schuift voor de zon langs en vanuit Nederland is een groot deel van de zonsverduistering zichtbaar.

Het wordt vanuit Nederland geen totale zonsverduistering. De zon blijft gedurende het hele evenement gedeeltelijk zichtbaar. Toch wordt rond het maximum ongeveer 90 procent van de diameter van de zon bedekt. Daarmee is dit een uitstekende gelegenheid om de verduisterde zon te fotograferen en om een bijzondere landschapsfoto te maken waarin de zon een rol speelt.

De omstandigheden maken deze eclips bovendien interessant voor landschapsfotografen. De zon staat tijdens het maximum laag boven de west noordwestelijke horizon. De verduisterde zon kan daardoor worden gecombineerd met bijvoorbeeld een boom, vuurtoren, gebouw, kerktoren, duinen of een ander herkenbaar onderwerp in het landschap.

Wat is een zonsverduistering?

Een zonsverduistering ontstaat wanneer de maan tussen de aarde en de zon komt te staan. Vanaf de aarde gezien schuift de maan dan voor de zon langs. De maan is veel kleiner dan de zon, maar staat ook veel dichter bij de aarde. Daardoor lijkt de maan aan de hemel ongeveer even groot als de zon. Wanneer de drie hemellichamen vrijwel precies op één lijn staan, kan de maan de zon gedeeltelijk of volledig bedekken. Bij een gedeeltelijke zonsverduistering wordt slechts een deel van de zon bedekt.

Bij een totale zonsverduistering wordt de volledige zonneschijf bedekt. Alleen binnen een relatief smalle strook op aarde, de totaliteitszone, kan een totale zonsverduistering worden gezien. Op 12 augustus 2026 loopt de totaliteitszone onder andere over delen van IJsland en Spanje. Vanuit Nederland bevinden we ons buiten deze zone. Hier zien we dus een gedeeltelijke zonsverduistering.

Dat betekent ook dat er vanuit Nederland geen moment is waarop de zonnefilter veilig verwijderd kan worden om zonder filter naar de zon te kijken. Bij een totale eclips is dat tijdens de korte fase van totaliteit wel mogelijk. Bij een gedeeltelijke zonsverduistering nooit.

Hoe ziet de zonsverduistering eruit in Nederland?

De zonsverduistering begint in Nederland rond 19.15 uur. Het exacte tijdstip verschilt iets per locatie. Het maximum vindt rond 20.10 uur plaats. Op dat moment is ongeveer 90 procent van de diameter van de zon bedekt. Daarna schuift de maan weer langzaam van de zon af. Rond 21.03 uur is de verduistering in grote delen van Nederland afgelopen.

Fase	Globaal tijdstip
Begin gedeeltelijke verduistering	circa 19.17 uur
Maximum	circa 20.11 uur
Einde gedeeltelijke verduistering	circa 21.03 uur

De tijden verschillen per locatie. Controleer voor de gekozen fotolocatie daarom de exacte tijden in een actuele eclipsbron of in PhotoPills. Zie de website van hemel.waarnemen.com voor een mooie grafische weergave van de hoe de zon eruit zal zien en meer handige informatie.

De zon staat laag

Een belangrijk punt bij het plannen van de foto is de hoogte van de zon. Tijdens het maximum staat de zon in Nederland nog maar ongeveer 8 graden boven de horizon. Dat betekent dat de atmosfeer een duidelijke invloed kan hebben op het beeld. Haze, vocht en bewolking kunnen de zon sterk beïnvloeden. De lage zonnestand biedt tegelijkertijd interessante fotografische mogelijkheden.

De zon hoeft niet als los object tegen de lucht te worden gefotografeerd. Door vooraf een geschikte voorgrond te zoeken, kan de verduisterde zon onderdeel worden van een landschapscompositie. Dat vraagt wel om een goede planning. Een locatie die overdag een mooie plek lijkt, kan op het moment van de eclips ongeschikt zijn omdat een gebouw, boom of dijk precies voor de zon staat.

Veiligheid: bescherm je ogen én je camera

Bij het fotograferen van de zon is veiligheid het belangrijkste onderdeel van de voorbereiding. Een gedeeltelijke zonsverduistering is nooit veilig om zonder bescherming rechtstreeks naar te kijken. Ook wanneer het grootste deel van de zon door de maan wordt bedekt, blijft het overgebleven deel extreem helder. Een gewone zonnebril biedt geen bescherming.

Gebruik daarom een speciale eclipsbril of andere geschikte zonne kijker die voldoet aan de geldende veiligheidsnorm, zoals ISO 12312 2. Controleer de bril voor gebruik op beschadigingen en gebruik geen exemplaar waarvan het filter gekrast of beschadigd is. Ook de camera heeft bescherming nodig. Wanneer de zon door een telelens rechtstreeks op de sensor wordt geprojecteerd, komt er enorm veel licht en warmte het optische systeem binnen. Gebruik daarom een speciaal zonnefilter dat vóór de lens wordt geplaatst.

Een gewoon ND filter is niet automatisch geschikt als zonnefilter. Een ND1000 is bedoeld om ongeveer 10 stops licht te verminderen, terwijl een zonnefilter speciaal is ontworpen om het zonlicht veel sterker te reduceren en de relevante straling te blokkeren. Ook het stapelen van ND filters beperkt niet de straling die wel doorgelaten wordt. Het zonnefilter hoort vóór alle optische elementen te zitten. Gebruik geen filter achter de lens of in een filterhouder achter de lens als vervanging voor een geschikt frontfilter.

Plaats ook geen eclipsbril achter een telelens en kijk daar vervolgens doorheen. Door de optische vergroting wordt de zonnestraling geconcentreerd en kan het filter beschadigd raken.

Welke zonnefilter kies je?

Voor de fotografie van een gedeeltelijke zonsverduistering zijn er grofweg drie interessante keuzes: zonnefolie in een zelfgemaakte houder, zonnefolie in een professionele filterhouder en een glazen zonnefilter. Daarnaast zijn er specifieke glazen filters die als schroeffilter voor een cameralens worden gebruikt.

De keuze heeft niet alleen gevolgen voor gebruiksgemak en prijs. Het filter bepaalt ook hoeveel licht wordt doorgelaten, welke kleur de zon krijgt en hoeveel contrast en detail zichtbaar blijft.

Zonnefolie: optisch vaak de beste keuze

Een van de bekendste en optisch sterkste materialen is Baader AstroSolar Safety Film 5.0. Deze folie is speciaal ontwikkeld voor het maken van frontfilters voor camera’s, verrekijkers en telescopen. De folie heeft een optische dichtheid van 5.0 en reduceert de intensiteit van het zonlicht met 99,999 procent.

Een belangrijk voordeel van deze folie is de scherpte. Baader geeft aan dat de scherpte en het contrast van AstroSolar Safety Film 5.0 beter zijn dan die van veel commerciële glazen zonnefilters. De folie is bovendien vrijwel neutraal van kleur. De zon wordt daardoor niet automatisch blauw, geel of oranje weergegeven.

Dat laatste is meer dan een kwestie van smaak. Een duidelijke kleurzweem betekent dat een deel van het zichtbare spectrum sterker wordt tegengehouden dan andere delen. Een oranje of roodachtige zon kan aantrekkelijk zijn, maar een neutrale filter geeft een natuurlijker uitgangspunt voor de nabewerking en laat je zelf bepalen welke kleur de zon krijgt.

Voor een close up met een telelens is de optische kwaliteit van het filter belangrijk. De zon is klein in beeld en details zoals de rand van de zon en eventuele zonnevlekken kunnen alleen scherp worden weergegeven als de hele optische keten goed is. Een goedkoop filter dat een zachte of onscherpe indruk geeft, kan daardoor meer invloed hebben dan de verschillen tussen twee goede camera lenzen.

Zelf een zonnefilter maken

Een belangrijk voordeel van zonnefolie is dat je zelf een filterhouder kunt maken. Dat hoeft niet ingewikkeld of duur te zijn. Baader geeft hiervoor zelf een constructiemethode met stevig karton, dubbelzijdig tape en de AstroSolar folie.

Het uitgangspunt is een stevige ring die aan de voorkant van de lens wordt geplaatst. De folie wordt tussen twee kartonnen ringen gemonteerd. Vervolgens wordt rond de lens een tweede stevige kartonnen constructie gemaakt die precies over de voorkant van de lens past.

De folie mag daarbij niet strak worden gespannen. Dat klinkt misschien vreemd, maar het is juist belangrijk. AstroSolar Safety Film 5.0 is optisch zeer vlak en moet zonder mechanische spanning worden gemonteerd. Een beetje rimpeling is normaal. Wanneer de folie strak als een trommel wordt gespannen, kan de optische kwaliteit juist achteruitgaan.

Bij het maken van een filter moet je de folie tijdens het knippen en monteren tussen de beschermlagen laten zitten. Raak het gemetalliseerde oppervlak niet met de vingers aan. Verwijder de beschermlagen pas wanneer de folie definitief in de houder wordt gemonteerd.

De zelfgemaakte houder moet stevig genoeg zijn om niet te kunnen verschuiven of loskomen. Een zonnefilter dat alleen met een stukje tape aan de lens is bevestigd is geen goede oplossing. Controleer voor iedere fotosessie of de houder nog stevig vastzit.

Baader heeft een uitgebreide handleiding voor het zelf maken van een zonnefilter. Deze methode is bedoeld voor een frontfilter voor camera’s, telelenzen, verrekijkers en telescopen.

Baader handleiding voor een zelfgemaakt zonnefilter

Zelf maken of een professionele houder kopen?

Zelf maken is vooral interessant wanneer het filter maar voor één evenement nodig is of wanneer je meerdere lenzen wilt kunnen uitrusten met een eenvoudige, goedkope oplossing. Een zelfgemaakte houder kan bovendien heel licht zijn.

Een professionele houder heeft vooral voordelen op het gebied van gebruiksgemak, duurzaamheid en zekerheid. De filterfolie is netjes gemonteerd en de houder is ontworpen om stevig rond de lens te blijven zitten. Voor een dure telelens en een belangrijke fotografische gebeurtenis is dat een prettig voordeel.

Baader verkoopt bijvoorbeeld kant en klare filters met AstroSolar Safety Film 5.0 in verschillende maten. Daarbij blijft de optische kwaliteit van de folie behouden, terwijl je geen eigen filterhouder hoeft te bouwen.

Een belangrijk detail bij een professionele houder is de manier waarop de folie is gemonteerd. Bij AstroSolar moet de folie niet strak worden gespannen. Baader waarschuwt dat een gespannen montage de beeldkwaliteit kan verminderen. Een professionele filterhouder is daarom niet automatisch beter omdat hij er strakker en gladder uitziet. De manier waarop de folie optisch wordt gemonteerd is bepalend.

Glazen zonnefilters

Een glazen zonnefilter is de meest traditionele keuze. Het belangrijkste voordeel is de robuustheid. Glas is minder kwetsbaar voor kreukels en beschadigingen dan dunne zonnefolie en kan eenvoudig worden schoongehouden. Een glazen filter kan ook aantrekkelijk zijn wanneer je de filter regelmatig gebruikt. Je hoeft geen eigen houder te bouwen en het filter kan jarenlang worden gebruikt wanneer het goed wordt opgeborgen.

De nadelen zijn het hogere gewicht, de hogere prijs en de optische kwaliteit die per type filter behoorlijk kan verschillen. Goed glas kan zeer scherp zijn, maar een goedkoop glazen filter is niet automatisch scherper dan goede zonnefolie. Ook kleurweergave is een belangrijk verschil. Sommige glazen zonnefilters geven de zon een duidelijke gele, oranje of roodachtige tint. Dat is op zichzelf niet onveilig, zolang het filter geschikt is voor zonneobservatie en correct wordt gebruikt, maar het verandert wel het uiterlijk van de foto.

Een kleurzweem betekent dat het filter niet alle zichtbare golflengten even sterk doorlaat. Voor een landschapsfoto kan een warme oranje zon juist aantrekkelijk zijn. Voor een natuurgetrouwe weergave en maximale flexibiliteit in de nabewerking is een neutrale filter interessanter. Glazen filters kunnen daarnaast last hebben van interne reflecties of ghosting. Dat kan vooral zichtbaar worden wanneer de zon heel helder in beeld staat. Een goede coating en een goede constructie helpen dit te beperken.

Concrete opties

Baader AstroSolar Safety Film 5.0 is de eerste optie die interessant is voor wie vooral maximale scherpte en een neutrale kleurweergave zoekt. De folie is verkrijgbaar als losse vellen voor een eigen houder en ook in kant en klare filterhouders. Voor normale fotografie met een camera en lens is de Safety Film 5.0 de logische keuze. De Photo Film 3.8 is bedoeld voor specifieke fotografische toepassingen met hogere vergrotingen en mag niet worden gebruikt voor directe oogobservatie.

NiSi Solar Filter UV IR Cut ND100000 is een concreet voorbeeld van een glazen schroeffilter. NiSi geeft voor dit filter 16,6 stops lichtreductie en biedt uitvoeringen in onder andere 77, 82 en 95 mm. Het voordeel is het gebruiksgemak van een schroeffilter en de stevige glazen constructie.

Het nadeel is dat je gebonden bent aan de filtermaat van de lens en dat een glazen filter optisch niet per definitie beter is dan hoogwaardige zonnefolie. Een bijkomend nadeel is dat je niet snel kunt wisselen. Zou je fotograferen op een locatie met een volledige zonsverduistering, dan moet het filter er tijdens de totaliteit vanaf. Dan is een constructie met zonnefolie een veel snellere optie.

K&F Concept Solar ND100000 idem bovenstaande. Beide opties zijn iets minder scherp dan de zonnefolie en zijn niet wit neutraal van kleur.

Thousand Oaks Optical heeft daarnaast SolarLite en Silver Black Polymer filters. Deze polymeren zijn een alternatief voor dunne folie en worden ook gebruikt in kant en klare frontfilters. De fabrikant positioneert SolarLite als een duurzaam materiaal met een geel oranje zonbeeld. De huidige website vermeldt dat de glazen variant van Thousand Oaks is stopgezet, waardoor de polymeren momenteel de praktisch beschikbare keuze zijn binnen dit merk.

Vergelijking van de belangrijkste opties

Optie	Sterk punt	Nadeel	Voor wie
Baader AstroSolar Safety Film 5.0, zelfbouw	Zeer goede scherpte en neutrale kleur	Kwetsbaar en zelf een stevige houder maken	Wie maximale beeldkwaliteit wil voor weinig geld
Baader AstroSolar Safety Film 5.0, kant en klaar	Optische kwaliteit van folie met gebruiksgemak	Duurder dan losse folie	Wie een veilige, nette en duurzame oplossing wil
NiSi Solar Filter UV IR Cut ND100000	Glas, schroeffilter, 16,6 stops	Filtermaat bepaalt welke lens geschikt is. Niet snel eraf en erop te halen.	Wie vooral gemak en een robuust filter wil
K&F Concept Solar ND100000	Glas, schroeffilter, 16,6 stops	Filtermaat bepaalt welke lens geschikt is. Niet snel eraf en erop te halen.	Wie vooral gemak en een robuust filter wil
Thousand Oaks SolarLite	Duurzaam polymeer, warme kleurweergave	Minder neutraal dan AstroSolar	Wie een robuust alternatief voor folie wil

Welke kies je?

Voor een fotograaf die op 12 augustus met een telelens vooral de scherpte van de verduisterde zon wil vastleggen, zou een goede AstroSolar Safety Film 5.0 een zeer sterke keuze zijn. De folie is optisch uitstekend en de neutrale kleurweergave geeft in de nabewerking de meeste vrijheid.

Wie liever niet zelf een houder bouwt, kan dezelfde folie in een kant en klare houder kopen. Dat is vooral aantrekkelijk wanneer je een dure telelens gebruikt en geen risico wilt nemen met een zelfgemaakte constructie.

Een goed glazen filter is vooral interessant voor wie duurzaamheid en gemak belangrijker vindt dan de allerbeste verhouding tussen gewicht, prijs en optische kwaliteit. Een glazen filter met een duidelijke oranje kleurzweem is niet verkeerd, maar het is goed om vooraf te weten dat de zon er in de foto anders uit zal zien.

Voor de meeste fotografen is het dus niet nodig om het duurste filter te kopen. Een goede zonnefolie van een betrouwbare fabrikant, correct gemonteerd aan de voorkant van de lens, kan optisch beter presteren dan een goedkoop glazen filter.

Let op met de termen op een filter

Op de markt worden verschillende zeer sterke ND filters als zonnefilter aangeboden. Let goed op de specificaties en de fabrikant. Een gewone ND1000 is absoluut onvoldoende. Een speciaal zonnefilter met een zeer hoge lichtreductie en aanvullende UV en IR bescherming is iets anders dan een normale ND filter.

Gebruik een dergelijk filter bovendien alleen zoals de fabrikant het voorschrijft. Een filter dat bedoeld is voor fotografie is niet automatisch geschikt als kijkfilter voor het blote oog. De veiligheid van het oog en de veiligheid van de camera zijn twee verschillende zaken.

Een zonnefilter voor je lens is niet hetzelfde als een eclipsbril

Een zonnefilter voor een camera is bedoeld om vóór de optiek van de camera te worden geplaatst. Een eclipsbril is bedoeld voor rechtstreeks kijken met het blote oog. Gebruik de ene nooit als vervanging voor de andere. Voor direct kijken naar de zon is een gecertificeerde eclipsbril volgens ISO 12312 2 nodig. AstroSolar Safety Film 5.0 is volgens Baader niet bedoeld om zelf eclipsbrillen van te maken. Voor de camera moet de folie juist als frontfilter worden gebruikt.

Wat heb je nodig om de zonsverduistering te fotograferen?

• Een camera waarmee in RAW kan worden gefotografeerd
• Een telelens, bij voorkeur ongeveer 300 tot 600 mm voor een close up
• Een geschikt zonnefilter voor de lens
• Een stevig statief
• Een afstandsbediening of intervaltimer
• Voldoende opgeladen accu’s
• Een lege of voldoende grote geheugenkaart
• Een gecertificeerde eclipsbril voor het veilig bekijken van de zon
• Een tweede camera of lens als je tegelijkertijd de zon en het landschap wilt fotograferen

Een stevige statiefopstelling is vooral prettig bij langere brandpuntsafstanden. De zon beweegt voortdurend door beeld en bij 600 mm is het bovendien lastig om de zon snel terug te vinden wanneer deze buiten beeld raakt. Beeldstabilisatie kan op een stevig statief worden uitgeschakeld wanneer de combinatie van camera en lens dat adviseert. Controleer dit vooraf met jouw specifieke camera en lens.

Welke brandpuntsafstand heb je nodig?

Voor een close up van de gedeeltelijk verduisterde zon is een lange telelens het meest geschikt. Een brandpuntsafstand van ongeveer 300 mm is een goed uitgangspunt. Met 400, 500 of 600 mm wordt de zon groter in beeld en zijn details van de maanschijf en de vorm van de verduisterde zon beter zichtbaar.

Bij 600 mm wordt het echter ook lastiger om de zon snel terug te vinden wanneer deze buiten beeld raakt. Bovendien beweegt de zon door de aardrotatie voortdurend door het beeld. Voor een landschapsfoto is een kortere brandpuntsafstand juist interessanter. Met bijvoorbeeld 100 tot 300 mm kan de zon gecombineerd worden met een onderwerp op de voorgrond. Probeer dit van te voren al eens uit in het veld. Hoe zijn de verhoudingen, wat vind je mooi?

Voor een close up van de zon is ongeveer 300 tot 600 mm geschikt. Wanneer je de zon met een landschap of herkenbaar onderwerp fotografeert is ongeveer 100 tot 300 mm vaak praktischer. Bij een brede landschapsfoto kan een kortere brandpuntsafstand worden gebruikt, waarbij de zon relatief klein in beeld komt.

Een tweede camera kan hierbij een groot voordeel zijn. Met één camera kan de close up van de zon worden gefotografeerd en met een tweede camera kan tegelijkertijd een bredere compositie worden gemaakt.

Camera instellingen voor de gedeeltelijke zonsverduistering

De exacte instellingen zijn afhankelijk van het gebruikte zonnefilter, de camera en de omstandigheden. Test daarom vooraf op een zonnige dag met precies dezelfde combinatie van camera, lens en filter. Een goede start is RAW, ISO 100 (native ISO), diafragma rond f/8, handmatige scherpstelling en handmatige belichting. Begin bijvoorbeeld rond 1/500 seconde en controleer het histogram. De juiste sluitertijd kan per filter verschillen.

Gebruik bij voorkeur handmatige belichting. Wanneer de camera op automatische belichting staat, kan het veranderende aandeel donkere lucht en zon de belichting beïnvloeden. De zon moet niet worden beoordeeld op basis van het totale beeld, maar op de details in de zon zelf. Kijk goed naar het histogram.

Stel ruim voor het begin van de eclips scherp. Plaats het zonnefilter vóór de lens, gebruik Live View, zoom digitaal in op de rand van de zon en stel handmatig scherp. Schakel daarna autofocus uit. Controleer de scherpstelling tijdens het fotograferen regelmatig. Bij lange brandpuntsafstanden en een kleine zon in beeld kan een kleine afwijking al zichtbaar zijn.

Meerdere belichtingen maken

De zon is extreem helder, terwijl de omgeving tijdens het maximum van de verduistering veel donkerder kan lijken. Hierdoor kan het interessant zijn om meerdere belichtingen te maken. Hiervoor kun je de bracketing functie van de camera gebruiken.

Een andere optie om te doen is om een reeks foto’s te maken waarbij de zon steeds verder door de maan wordt bedekt. Deze reeks kan later als tijdlijn of compositie worden samengevoegd. Gebruik daarvoor een vaste camera positie, vaste brandpuntsafstand en bij voorkeur een intervaltimer. Hierbij gebruik je dan geen bracketing. Maak voor een reeks vooraf een compositie die ruimte laat voor de beweging van de zon. De zon staat tijdens het evenement niet op dezelfde plek, dus een strak beeldvullende compositie werkt hiervoor minder goed.

De locatie plannen met PhotoPills

Bij deze zonsverduistering is de locatie minstens zo belangrijk als de camera instellingen. De zon staat tijdens het maximum laag in het west noordwesten. Een locatie met vrij zicht op de horizon is daarom belangrijk. Tegelijkertijd kan een interessante voorgrond de foto juist veel sterker maken.

Denk bijvoorbeeld aan een vuurtoren, kerktoren, molen, rij bomen, duin, herkenbaar gebouw, pier, brug of skyline.

Voor het plannen van zo’n foto is PhotoPills bijzonder handig. Met de app kun je vooraf bepalen waar de zon op een bepaald moment aan de hemel staat. Daarmee kun je zoeken naar een locatie waar de zon precies achter of naast je gekozen onderwerp staat.

Bekijk de uitgebreide PhotoPills gids over de zonsverduistering van 12 augustus 2026 Ook is er een YouTube video waarin dit wordt uitgelegd. Bekijk deze hier.

Zo plan je de foto

1. Kies eerst een interessant onderwerp in het landschap.
2. Open PhotoPills en gebruik de Planner om de positie van de zon op 12 augustus te bekijken. Plaats de rode pin op de locatie.
3. Kijk specifiek naar het tijdstip rond het maximum, ongeveer 20.11 uur.
4. Controleer niet alleen de richting, maar ook de hoogte van de zon.
5. Bekijk met de Eclipse Layer en het Eclipse Panel (bovenin de planner) de verschillende fasen van de eclips.
6. Gebruik eventueel Augmented Reality om vanaf de gekozen locatie te controleren waar de zon werkelijk staat.
7. Bezoek de locatie vooraf en controleer bomen, gebouwen, dijken en andere obstakels.

Omdat de zon tijdens het maximum laag staat, kan een kleine verandering in locatie al een groot verschil maken. Controleer daarom niet alleen het maximum, maar de volledige periode waarin je wilt fotograferen.

Houd rekening met de brandpuntsafstand

PhotoPills kan ook helpen bij het bepalen van de gewenste brandpuntsafstand. Wil je de zon dicht bij een vuurtoren plaatsen, dan bepalen de afstand tot de vuurtoren en de brandpuntsafstand hoe groot de zon in beeld wordt. Een langere lens maakt het mogelijk om de zon relatief groot ten opzichte van een onderwerp op afstand in beeld te krijgen. Een kortere lens geeft meer omgeving en maakt de zon kleiner. Plan daarom niet alleen waar de zon staat, maar ook hoe groot de zon in de uiteindelijke compositie moet worden.

Let op de horizon

Een locatie met vrij zicht naar het west noordwesten is belangrijk. De verduistering eindigt pas rond 21.00 uur, waardoor de zon tegen het einde van het evenement heel laag staat. Het kan gebeuren dat de zon aan het begin van de eclips nog vrij boven de horizon staat, maar later achter een boom of gebouw verdwijnt. Controleer daarom in PhotoPills de volledige periode waarin je wilt fotograferen.

Denk ook aan het weer

Een perfecte PhotoPills planning is niets waard als de zon achter een dik wolkendek zit. Omdat de zon tijdens deze eclips laag aan de hemel staat, kunnen bewolking en nevel een grote rol spelen. Houd de weersverwachting vanaf enkele dagen vooraf goed in de gaten. Een locatie met meerdere mogelijke zichtlijnen is een voordeel. Maak daarom een plan A en plan B.

Fotografeer niet alleen de zon

De meest voor de hand liggende foto is een close up van de verduisterde zon. Met een telelens en een zonnefilter kun je de vorm van de zon en de maanschijf duidelijk vastleggen. Voor landschapsfotografen ligt er een andere mogelijkheid. De combinatie van een laagstaande zon, een gedeeltelijke eclips en een herkenbaar onderwerp in het landschap kan een veel interessanter beeld opleveren. De zon hoeft daarbij niet beeldvullend te zijn.

Een vuurtoren met de verduisterde zon ernaast kan bijvoorbeeld sterker werken dan een close up van alleen de zon. Hetzelfde geldt voor een boom, molen of skyline. Plan daarom vooraf verschillende mogelijkheden: een telelens voor de close up, een middellange telelens voor een compositie met landschap en eventueel een tweede camera voor een bredere foto.

Maak vooraf een testopname

Wacht niet tot 12 augustus om voor het eerst met de zonnefilter en de gekozen lens te werken. Maak op een zonnige dag een testopname. Controleer hoe groot de zon bij verschillende brandpuntsafstanden in beeld verschijnt, hoe het zonnefilter de kleur beïnvloedt en welke sluitertijd bij ISO 100 en f/8 ongeveer bruikbaar is.

Oefen ook het zoeken van de zon in beeld bij 400 of 600 mm. Met een lange telelens en een klein onderwerp als de zon is het verrassend gemakkelijk om de zon kwijt te raken. Zet daarnaast de belangrijkste instellingen vooraf klaar: RAW, handmatige belichting, handmatige scherpstelling, vaste witbalans, ISO 100, belichtingsbracketing indien gewenst en een intervaltimer als je een serie wilt maken.

En vooral: controleer of de zonnefilter goed past en stevig vastzit.

Checklist voor 12 augustus

Voor vertrek

• Camera en lenzen schoonmaken
• Accu’s volledig opladen
• Geheugenkaarten leegmaken
• Zonnefilter controleren
• Eclipsbril meenemen
• Statief meenemen
• Afstandsbediening of intervaltimer meenemen
• PhotoPills planning opslaan
• Plan B locatie bepalen
• Weersverwachting controleren

Op locatie

• Ruim op tijd aanwezig zijn
• Statief en camera opstellen
• Zonnefilter plaatsen
• Scherpstellen op de zon
• Autofocus uitschakelen
• Belichting controleren
• Testfoto maken
• Compositie controleren
• Instellingen nogmaals controleren
• Tijdens de eclips regelmatig het histogram controleren

Belangrijk

Kijk nooit zonder geschikte oogbescherming rechtstreeks naar de zon. Bij deze gedeeltelijke zonsverduistering is er geen moment waarop je de eclips zonder bescherming veilig met het blote oog kunt bekijken. Gebruik voor de camera een daarvoor geschikt zonnefilter vóór de lens.

Een bijzondere avond voor landschapsfotografie

De zonsverduistering van 12 augustus 2026 is vanuit Nederland geen totale eclips, maar dat maakt de gebeurtenis fotografisch zeker niet minder interessant.

Het maximum valt op een moment waarop de zon laag boven de west noordwestelijke horizon staat en ongeveer 90 procent van de diameter van de zon door de maan wordt bedekt. Dat biedt mogelijkheden voor zowel detailfoto’s als landschapsbeelden.

Wie vooraf de locatie, brandpuntsafstand, zonnefilter en compositie plant, hoeft op de avond zelf vooral nog te fotograferen. En dat is precies waar een app als PhotoPills zijn waarde bewijst. Niet alleen weten dat de eclips plaatsvindt, maar vooraf weten waar de zon staat, hoe hoog hij staat en hoe hij zich ten opzichte van het landschap beweegt.

Zorg dus dat de zonnefilter klaar ligt, de accu’s geladen zijn en de locatie vooraf is bekeken. Op 12 augustus is er vervolgens alle tijd om de verduisterde zon veilig en zorgvuldig vast te leggen.